Kiedy najlepiej nadpłacać kredyt, żeby faktycznie oszczędzić?

Czy warto nadpłacać kredyt hipoteczny? Kiedy nadpłata kredytu się opłaca najbardziej? Czy nadpłata kredytu zmniejsza odsetki – i o ile? To pytania, które pojawiają się wtedy, gdy w domowym budżecie zdarza się nadwyżka: premia, spadek, sprzedaż samochodu czy po prostu wyższe dochody. Kredyt hipoteczny to zobowiązanie na lata – naturalne więc, że chcemy spłacić je szybciej i taniej. Ale czy każda nadpłata faktycznie oznacza realną oszczędność? Sprawdźmy.

Prawo do wcześniejszej spłaty – częściowej lub całkowitej – gwarantuje Ustawa o kredycie hipotecznym z 23 marca 2017 r. Zgodnie z jej brzmieniem każdy kredytobiorca może: nadpłacić część kredytu, spłacić kredyt w całości przed terminem lub wybrać, czy chce skrócić okres kredytowania, czy obniżyć miesięczną ratę. Co ważne – wcześniejsza spłata powoduje proporcjonalne obniżenie całkowitego kosztu kredytu o odsetki i koszty przypadające na skrócony okres umowy.

Im wcześniej – tym większa oszczędność

Najwięcej odsetek płacimy na początku kredytu. W pierwszych latach rata składa się głównie z odsetek, a w mniejszym stopniu z kapitału. To oznacza, że nadpłata w drugim lub trzecim roku kredytu przyniesie znacznie większe oszczędności, aniżeli ta sama kwota wpłacona w 18. roku spłaty. Jeśli więc zastanawiasz się, kiedy najlepiej nadpłacać kredyt hipoteczny – odpowiedź brzmi: jak najwcześniej.

W przypadku kredytu ze zmiennym oprocentowaniem zmniejszasz kapitał, od którego naliczane są odsetki, a tym samym ograniczasz skutki ewentualnych podwyżek stóp procentowych.

To szczególnie istotne przy kredytach opartych o wskaźnik referencyjny, np. WIBOR 3M, który aktualizowany jest co trzy miesiące. Jeśli wskaźnik rośnie – rośnie też rata. Ale im mniejszy pozostały kapitał, tym łagodniej odczujesz te zmiany. W tym sensie nadpłata działa jak poduszka bezpieczeństwa.

Skracać okres czy zmniejszać ratę?

Kiedy pojawia się możliwość nadpłaty kredytu, prędzej czy później stajemy przed decyzją: lepiej skrócić okres kredytowania czy zmniejszyć miesięczną ratę?

Jeśli patrzymy czysto matematycznie, skrócenie okresu spłaty zwykle daje większą oszczędność. Dlaczego? Bo odsetki naliczane są od kapitału w określonym czasie. Im szybciej spłacisz kapitał i im krócej trwa umowa, tym mniej zapłacisz za korzystanie z pieniędzy. W praktyce oznacza to, że nawet jednorazowa większa nadpłata kredytu w pierwszych latach może skrócić spłatę o kilka, a czasem kilkanaście miesięcy – i tym samym zmniejszyć całkowity koszt zobowiązania o realne, odczuwalne kwoty.

Obniżenie raty nie przynosi aż tak dużej oszczędności odsetkowej, ale daje coś innego: komfort. Niższa rata to większy oddech w budżecie domowym, mniejsze napięcie przy rosnących kosztach życia i większe poczucie bezpieczeństwa. Dla wielu osób to argument ważniejszy niż maksymalizacja finansowej korzyści.

Dlatego odpowiedź nie jest jednoznaczna. Jeśli Twoim priorytetem jest jak najszybsze „uwolnienie się” od kredytu – skrócenie okresu spłaty będzie lepszym rozwiązaniem. Jeśli zależy Ci na stabilności i większej elastyczności budżetu – zmniejszenie raty może okazać się rozsądniejsze.

Czy nadpłata kredytu zawsze się opłaca?

Choć w większości przypadków odpowiedź brzmi: tak, są sytuacje, w których warto się chwilę zastanowić. Eksperci GBSBanku wskazują kilka sytuacji, w których nadpłata kredytu może okazać się ryzykowna:

Po pierwsze – bezpieczeństwo finansowe. Jeśli przeznaczysz wszystkie oszczędności na nadpłatę, a kilka miesięcy później pojawi się nieprzewidziany wydatek, możesz znaleźć się w trudniejszej sytuacji niż przed nadpłatą. Dlatego najpierw warto zadbać o poduszkę finansową – minimum kilka miesięcy kosztów życia na osobnym koncie.

Po drugie – inne zobowiązania. Jeżeli spłacasz droższy kredyt gotówkowy albo zadłużenie na karcie kredytowej z oprocentowaniem znacznie wyższym niż kredyt hipoteczny, ekonomicznie bardziej opłacalne może być w pierwszej kolejności zamknięcie tych zobowiązań.

Po trzecie – prowizja za wcześniejszą spłatę. Zgodnie z przepisami wynikającymi m.in. z Ustawy o kredycie hipotecznym z 23 marca 2017 r., bank może pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę w pierwszych trzech latach trwania umowy. Jej wysokość jest ograniczona ustawowo, ale mimo to warto sprawdzić, czy ewentualna opłata nie zmniejszy znacząco korzyści z nadpłaty. Po upływie trzech lat spłata lub nadpłata najczęściej jest już bezprowizyjna.

Ile można realnie zaoszczędzić?

Nadpłata kredytu a kalkulator

Skala oszczędności zależy od trzech kwestii: wysokości oprocentowania, kwoty nadpłaty i momentu, w którym jej dokonasz.

Dla przykładu: przy kredycie w wysokości 300 000 zł zaciągniętym na 25 lat, jednorazowa nadpłata 20 000 zł w drugim roku spłaty może skrócić okres kredytowania nawet o kilkanaście miesięcy i zmniejszyć łączny koszt odsetek o kilkanaście tysięcy złotych. Ta sama kwota wpłacona pod koniec trwania umowy przyniesie już znacznie mniejszy efekt.

Dokładny harmonogram po nadpłacie, wysokość ewentualnego zwrotu kosztów oraz informację o prowizji otrzymasz w swoim banku, w rozmowie z doradcą.

Sprawdź szczegóły kredytu hipotecznego w GBSBanku →

Czy zatem warto nadpłacać kredyt?

Z finansowego punktu widzenia – w wielu przypadkach tak. Nadpłata zmniejsza kapitał, ogranicza odsetki i pozwala szybciej zamknąć zobowiązanie.

Ale dobra decyzja to nie tylko matematyka. Trzeba wziąć pod uwagę również inne kwestie, np. „nadpłata kredytu a oszczędności”. To bowiem kwestia równowagi między bezpieczeństwem dziś a niższym kosztem w przyszłości. Czasem najlepszym rozwiązaniem będzie częściowa nadpłata i pozostawienie części środków na koncie. Czasem – systematyczne, niewielkie nadpłaty co kilka miesięcy.

Kredyt hipoteczny to nie wyścig. To element długofalowej strategii finansowej. A najlepszy moment na nadpłatę to ten, w którym realnie wzmacnia Twoją sytuację – zamiast ją nadmiernie obciążać.