Odebrałeś telefon od oszusta i nie dałeś się podejść? Doskonale. Pora na kolejny krok!

Coraz więcej osób odbiera podejrzane telefony, SMS-y lub wiadomości e-mail od osób podszywajacych się pod banki, firmy kurierskie, sądy i policję, a nawet znane marki. Świadomość rośnie, a my coraz częściej nie dajemy się nabrać. Ale, ale… To, że Tobie udało się uniknąć strat finansowych, nie oznacza, że inni będą mieli tyle szczęścia. Zareaguj

Wiele osób wychodzi z założenia: „nic się nie stało, więc nie ma sensu niczego zgłaszać”. Tymczasem z perspektywy cyberbezpieczeństwa to błąd. Każdą jedną próbę oszustwa – nawet tę, która okazała się nieskuteczna – warto zgłosić odpowiednim instancjom. Każde zgłoszenie to realna pomoc w walce z cyberprzestępczością. To także sposób na ostrzeżenie innych i ograniczenie skali kolejnych ataków.

Próba wyłudzenia danych lub pieniędzy dostarcza specjalistom informacji o nowych metodach działania oszustów, pozwala szybciej blokować fałszywe numery, domeny i wiadomości, a także pomaga instytucjom publikować aktualne ostrzeżenia dla innych użytkowników. Im więcej sygnałów trafia do systemu, tym lepiej działa ochrona całej społeczności – także klientów banków.

Gdzie zatem możesz zgłosić próbę oszustwa internetowego?

CERT Polska (CSIRT NASK) – pierwsza linia obrony

CERT Polska to rządowy zespół reagowania na incydenty związane z bezpieczeństwem cyfrowym. Zajmuje się analizą zgłoszeń, blokowaniem zagrożeń i informowaniem opinii publicznej o aktualnych mechanizmach oszustw. Możesz tam zgłosić phishingowy mail, podejrzany SMS lub wiadomość w komunikatorze, fałszywą stronę internetową lub telefon od osoby podszywającej się pod instytucję, np. GBSBank. Nawet jeśli nie kliknąłeś i nie podałeś danych – takie zgłoszenie ma ogromną wartość.

Jak zgłosić incydent do CERT Polska?
– formularz online: incydent.cert.pl
– podejrzany SMS: wyślij treść na numer 8080
– e-mail: cert@cert.pl

UKE – gdy oszustwo dotyczy połączeń i SMS-ów

Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) zajmuje się m.in. bezpieczeństwem w obszarze usług telekomunikacyjnych. Warto zgłaszać tam: podejrzane połączenia, SMS-y „premium”, numery telefonu wykorzystywane do oszustw. Pozwala to ograniczać skalę popełnianych przestępstw i umożliwia blokowanie najbardziej groźnych naciągaczy. 

Jak zgłosić incydent do UKE Polska?
– elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych UKE (PUE),
– przez ePUAP, korzystając z wniosku ogólnego.

Bywa i tak, że nie jesteśmy w stanie obronić się przed oszustami, którzy stosują coraz to nowe metody wyłudzeń. Jeśli więc doszło do: utraty pieniędzy, przejęcia konta, kradzieży środków za pomocą BLIKA albo karty kredytowej, wyłudzenia kredytu lub szantażu, sprawę należy zgłosić w swoim banku (telefonicznie lub przez formularz kontaktowy: https://gbsbank.pl/kontakt/) oraz na policję, a w poważniejszych przypadkach również do prokuratury. To nie tylko kwestia dochodzenia roszczeń, ale także element ścigania przestępczości zorganizowanej.

Jak dodatkowo zabezpieczyć się po próbie wyłudzenia?

Zanim dojdzie do próby oszustwa, masz największy wpływ na swoje bezpieczeństwo. Kilka prostych decyzji podjętych z wyprzedzeniem może skutecznie zablokować działania cyberprzestępców albo znacząco ograniczyć ich skutki. Profilaktyka w sieci działa dokładnie tak samo jak w życiu offline – lepiej zamknąć drzwi wcześniej, niż reagować dopiero wtedy, gdy ktoś spróbuje je otworzyć.

Zastrzeżenie numeru PESEL – realna bariera dla oszustów

Zastrzeżenie numeru PESEL to jedno z najskuteczniejszych narzędzi ochrony przed wyłudzeniami finansowymi i kradzieżą tożsamości. Po zastrzeżeniu instytucje finansowe, notariusze czy operatorzy usług mają obowiązek sprawdzić status numeru przed zawarciem umowy, co w praktyce uniemożliwia zaciągnięcie kredytu lub podpisanie zobowiązania na Twoje dane. Zastrzeżenia można dokonać szybko i bezpłatnie przez portal gov.pl lub w aplikacji mObywatel – bez wizyty w urzędzie. Co ważne, status PESEL można w każdej chwili cofnąć (np. gdy sam planujesz wziąć kredyt), a następnie ponownie włączyć ochronę. To elastyczne rozwiązanie, które pozwala kontrolować ryzyko w czasie rzeczywistym i reagować natychmiast po podejrzeniu wycieku danych.

Zastrzeżenie dowodu osobistego – druga opcja bezpieczeństwa

Jeśli zgubisz dowód osobisty, zostanie on skradziony albo masz podejrzenie, że Twoje dane mogły trafić w niepowołane ręce, warto jak najszybciej zastrzec dokument. Zastrzeżenie dowodu to proces, w którym dokument traci moc prawną – nikt nie będzie mógł go użyć do wyłudzenia pożyczki, kredytu czy zawarcia umowy na Twoje nazwisko. Można to zrobić online, np. przez Biuro Informacji Kredytowej (BIK), gdzie po zalogowaniu i dodaniu dokumentu zablokujesz go jednym kliknięciem, albo kontaktując się bezpośrednio z pracownikami Twojego banku. Dzięki temu nawet jeśli ktoś wejdzie w posiadanie Twojego dowodu, nie wykorzysta go do formalnych działań, a Ty zyskujesz czas na wyrobienie nowego dokumentu i spokojne uporanie się ze sprawą.

Co ciekawe, dowodu nie musisz zastrzegać dopiero po zdarzeniu. Możesz go zastrzec na wszelki wypadek, ale musisz pamiętać o tym, że wtedy i Ty sam nie będziesz mógł wykonywać wielu bankowych operacji. 

Alerty, alerty i jeszcze raz alerty…

Śledzenie komunikatów i artykułów na temat popularnych wyłudzeń ma niebagatelny wpływ na to, czy i jak zareagujesz na próbę oszustwa. Ale spokojnie, wcale nie musisz poświęcać godzin i dni na przeglądanie prasy mniej lub bardziej specjalistycznej. Z pomocą przychodzą tu dwa źródła wiedzy, które najświeższe informacje na temat nowych „incydentów” dostarczą Ci mailem albo SMS-em.

Usługa mObywatel – „Bezpiecznie w sieci” dostępna w aplikacji pozwoli Ci włączyć ostrzeżenia o zagrożeniach, komunikaty dotyczące aktualnych metod oszustw, a także funkcje związane z ochroną danych i dokumentów. To szybkie źródło rzetelnych informacji — bez szukania ich w przypadkowych miejscach w sieci.

Drugą przydatną (lecz płatną) usługą są alerty Biura Informacji Kredytowej (BIK), które monitoruje wszelkie próby zaciągania zobowiązań finansowych i zaalarmuje Cię w przypadku zaciągnięcia kredytu, a nawet każdego zapytania instytucji finansowych na Twój temat. To jedno z najskuteczniejszych narzędzi ochrony przed wyłudzeniami finansowymi.

Bezpieczne bankowanie to także odpowiedzialność społeczna

W GBSBanku dbamy o bezpieczeństwo transakcji i danych naszych klientów, stosując nowoczesne zabezpieczenia i systemy monitoringu. Ale żaden system nie zastąpi czujności użytkowników i współpracy na poziomie całego społeczeństwa. Zgłoszenie próby oszustwa: chroni innych, ogranicza skalę zagrożeń i realnie wpływa na ogólne bezpieczeństwo finansowe.

Dlatego jeśli następnym razem odbierzesz podejrzany telefon lub mail – i nawet jeśli odłożysz słuchawkę bez straty – nie zostawiaj tego bez reakcji. Twoje zgłoszenie może być tym, które uratuje kogoś innego przed poważnymi konsekwencjami.